सर्वसुलभ कानुनी शिक्षा आझुक् आवश्यक्ता हो

अधिवक्ता रामरशण चौधरी

कानुनीरुपम थारुन बल्गर बनाइक्लाग प्रत्येक गाउँ वस्तीम कानुनी शिक्षा सम्वन्धि तालिम, अभिमुखिकरण गोष्ठी, सेमिनार, सडक नाटक डेखाई पर्ना जरुरी बा ।

कानुनी क्षेत्रकत्रा सहज व चूनौतीपूर्ण बा ?
कानुनी पेशा कलक् एकठो स्वतन्त्र पेशा हो । समग्रम कानुनी क्षेत्र सरसर्टी ह्यारबेर हरेक
विषयम जानकारी लिहपर्ना हुईलक् ओर्सेे और पेशासे यी पेशा मजा बा । कानुनी शिक्षाक बात हुइलकमार फे यी क्षेत्रम लगुइयनकेलाग ओत्रा सहज निहो । टफे सहज वातावरण निर्माण करसेक्ना अवस्थाजुन्हुक बा । ढिउर सम्भावना बोक्लक क्षेत्र फे कानुनी क्षेत्र हो । ओस्टक कानुन व्यवसायम काम कर्ना कानून व्यवसायी (वकिल) चाहे थारु ह्वाय या और जातजातिक मनै सक्कुनहक्लाग चूनौतीपुर्ण बा । खास कैख थारु कानुन व्यावसायिहुकन्हकहकम जनसम्पर्कके अभावम ओ आर्थिक कारणसे ढेरचुनौतीपूर्ण रहल अवस्था बा । समग्रम हम्र बुझबेर कुछमात्रम यी सहज रलसेफे मै कामकर्लक अनुभवम ढेर चुनौती सामना करपर्ना अवस्था डेख्ठु ।

नेपालम कानुनी क्षेत्रके अवस्था कसिन बा ?
नेपालम ढेरसे ढेर कानून निर्माण त हुईल बा । टफे कानुनक बारेम ढेर जानकारी निहुईल जसिन लागट । काकर की कानूननिर्माण कर्ना निकाय ओ कानून कार्यान्वयन कर्ना निकायह जानकारी हुईलसेफे वहुसंख्यक जनता देशके कानूनक बारेम ओत्रा जानकारी पाईसेक्लक अवस्था निहो । काकरकी कानुनक क्षेत्र सक्कुन्हक पहुँचम निहो । अध्ययन अध्यापन कर्ना, करैना विद्यालयक अभाव बा । ढेर संख्याम कानुन पर्हलक विद्यार्थी फे निहुइट । उहमार कानुनक उलघंन कर्ना मनै फे ओत्रह बाट । हर मेह्रिक कानुन बन्लसे फे कानुनी शिक्षाक अभावम याकर कार्यान्वयन प्रभावकारी रुपम हुईसेक्लक अवस्था निहो । कानूनक नजरम कौनो मनै अपराध कर्ल कलसे महिन कानूनक वारेम थाहा निरह कैख छुट्टि निपाजाईट । उहमार हमार जसिन देशम संविधान ओ कानून कलक् का हो थाहा निपाईल समुदायके संख्या ढेर हुईलक कारण राज्यक ओर्से कानूनी शिक्षाके कमि ओ कानूनी शिक्षाक सर्वसुलभ व्यवस्था मिलाई पर्ना आवश्यकता बा । एकहोर कानूनक निर्माण कर्ना ओ कानून कार्यान्वयन कराई सेक्ना निकाय जिम्मेवार ओ प्रभावकारी हुईपर्ना आवश्यकता बा ।

हमार गाउँठाउँम कानुनी शिक्षाके महत्वके वारेम थारु कानुन व्यवसायी, थारु पत्रकार, थारु कल्याणकारिणी सभा लगायत सक्कुज हातेमालो कैख गाउँ गाउँम जागरण लानपर्ना जरुर बा ।

कानुनी क्षेत्रम काजे ढेर जसो मनै पेशा वनाई निसेक्ट ?
कानूनी पेशा एकठो जिम्मेवार पेशा हो । यी व्यापार व्यवसाय जसिन ओ जागीरहस पेशा निहो । मै पैल्हफे कैसेक्नु, राज्यस्तरसे याकर सर्वसुलभ शिक्षाक व्यवस्था निहुल हो । दाङके सन्दर्भम झन कौनो स्कूल विद्यालयम कानुनी शिक्षा पह्राई निहुइल हो । एकहोर कानुन पहर्ना विषय महङ फे बा । साधारण मनैन्हकलाग यी अलिक गाह्रो विषय हो । उहमार फे ढेर जसो मनै कानुनह पेशा बनाई निसेक्ल हुईट । औरहोर यी पेशाम लग्ना मनै कम्तिम ५÷१० वर्ष अस सक्कु मनैनक विश्वास जिट पर्ठा । सुरुम काम सिख्ना समयम पैसा हुईल सेफे निहुईलसे फे चित्त वुझाख वैठ पर्ठा । कामह निरन्तरता डेना ओ धैर्यता कैख लग्ना मनै केल सफल हुईलक डेख्जैठा । कतिपय मनै काम से फेन झट्टह पैसाह प्राथमिकता डेना ओ आर्थिक अवस्था कमजोर हुईल मनै रोजीरोटीकलाग धैर्यता कर निसेक्ख विकल्पक रुपम और पेशा रोज्ठ उहओर्से ढेर मनै यीहीह पेशा वनाई निसेक्ट ।

अप्नक सहभागिता काजे कानुनी क्षेत्र होर बा ?
कानुनी पेशाम थारुन्हक सहभागिता बहुट कम बा । थारुन्हक पक्षम वकालत कर्ना मनै कमबाट । ज्याकरण कारणले थारु हुक्रझन समस्या भोग्टी बाट । याकर कारणसे फे मै यी क्षेत्रम अ‍ैनु । और कानूनी क्षत्रेम म्वार सहभागिताक मुख्य उद्देश्यकलक सवसे पहिला म्वार आपन घरम जग्गाक विषयम मुद्दापर्क समस्याम पर्नु त व महिह अन्यायक विरुद्धम आवाज उठैना ओ न्याय दिलाईक लाग लग्ना सोच बनैनु । कानुन विषय म्वार अभि रुचिके विषय निहुईलसेफे समयक मागहुईलक कारण यी पेशा रोज्लक हुइटु ।

थारुन्ह्क चासो कानुनी क्षेत्रम काजे कम बा ?
कानुनी पेशा विशेषतःसम्मानकलाग कैजैना पेशा हो । खासकैख आर्थिक अवस्था मजवुत हुईल मनै ईज्जतक लाग यी पेशा कर्ठ । पेशासे आम्दानी ह्वाय या निह्वाय घरक अवस्था मजवुत हुईलक ओर्से पेशा निछोर्ट तर थारु हुक्र कानून विषय पहर्ल कलसेफे ढेर समय टिक नैसेक्ठ आ ेयी पेशाम कम मनै केल काम कर सेक्ठ । ओत्रकेल निहोख हमार पारिवारिक, सामाजिक परिवेशक कारण कानूनी क्षेत्रम खासै चासो निडेना चलन बा । कौनो मनैन के ईच्छाहुईलसे फे यीका कर सेकि कैख निरुत्साहित कर्ना ओर्से थारु समाजम कानून विषय पहर्ना ओ पह्रैना पारिवारिक ओ सामाजिक वातावरणक अभाव बा । उहमार चासो कम डेपर्लक हो ।

थारु हुक्र कानुनी पेशा काजे र्वाज परि ?
हमार थारु जाट जौनसुकै विषयम फे और जातीन्हक तुलनामपाछ परल बाटी । उहपाछ परल कारणले ओ कानुनी अज्ञानतके कारण सम्पत्ति विहिन हुईना ओ हुईलक कारण आपन मूल्यवान जग्गा छोरक कमसल जग्गा रोज्ना सुगमसे दुर्गम ठाँउ रोज्ना यी समस्या हुइना हुइलक कारणले हमारलाग हरेक गाउँ ठाउँम कानुन विषयके महत्व बा । याकर फाईदा वेफाइदाक वारेम जानकारी डेना ओ अन्यायक विरुद्धम कानुनक साहरा लेक समाजह परिवर्तन कर सेक्जैना हुईलक कारण ढेरसे ढेर थारुहुक्र कानुनी पेशा र्वाज पर्ठा ।

संघीय सरकार बनलपाछ कानुनी क्षेत्रके सभावना कहाँ ठे बा ?
संघीय सरकार बनलपाछ तीनतहके सरकार बनलबा । याकर कारणसे हरेक तीनतहके सरकार जस्टक संघीय सरकार, प्रदेश सरकार ओ स्थानीय सरकार यी तिन्यौ तहके सरकारम न्यायिक समितिके बात फे जोरगील मार याकर एकठो सम्भावना डेखजाईट । और सरकार आपन घर अङनाम गैल व्याला कानुनी रुपम मुद्दा सम्बोधन कर्ना एकठो अवसर हुइलकमार फे याकर सम्भावना बा । ओस्टक आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक अधिकारक विस्तार हुइलक कारण कानूनी क्षेत्रके सम्भावनफे वह्रलक मै पैल बाटु ।


नीतिगतरुपम थारुन्हक मुद्दा सम्वोधन करकलाग कानूनी शिक्षा काम करी कनाअस् लग्ठा की नाही ?
थारुन्हकमुद्दा सम्वोधन करवेर राष्ट्रिय ओ अन्तराष्ट्रिय कानुनक ज्ञान हुईना जरुर बा । राज्यह दवाव डेना कलक राष्ट्रिय ओ अन्तराष्ट्रिय कानुनके सहारा लेक थारुनक जायज मुद्दाह आघ बह्राईकलाग राजनितिक ओ कानूनी व्यवस्थाक साहारा लेकआघ बह्रैना कामम बहुट सहयोग मिली । उहओर्से कानूनी शिक्षाह अनिवार्य बनाई सेक्लसे नीतिगत रुपम थारुन्हकमुद्दा सम्वोधन कर्नाम थप सहयोग कर सेकि कना विश्वास हो ।

कानुनी मुद्दाम थारुहुक्र कसिन मेह्रिक समस्या भोग्टी बाट ?
कानूनी मुद्दाकरकलाग् थारुहुँक्र मेरमेह्रिक समस्या भोग्टी वाट । जस्टकः अदालतसम कसिक पुग्ना ? अदालतसम पुगकलाग का कर्ना ? कसिक जैना ? केहिसे सम्पर्क कर्ना ? कना थाहा निपैना । अदालत पुग्लसेफे अदालती प्रक्रियाक बारेम जानकारी निपाख आवश्यकता से ढेरखर्च डिह पर्ना ओ थारु मनैनक झट्ट विश्वास निकर्ना हुईलक कारणसे मेरमेह्रिक समस्या भोग्टी बाट ।

कानुनीरुपम थारुन बल्गर वनाईक लाग का कर परी ?
कानुनीरुपम थारुन बल्गर बनाइक्लाग प्रत्येक गाउँ वस्तीम कानूनी शिक्षा सम्वन्धि तालिम, अभिमुखिकरण गोष्ठी, सेमिनार, सडक नाटक डेखाई पर्ना जरुरी बा ।

अन्तम कुछु कना बा की ?
हमार गाउँठाउँम कानुनी शिक्षाके महत्वके वारेम थारु कानुन व्यवसायी, थारु पत्रकार, थारु कल्याणकारिणी सभा लगायत सक्कुज हातेमालो कैख गाउँ गाउँम जागरण लानपर्ना जरुर बा ।
प्रस्तुतिः नविन चौधरी

अग्रासन खबर

अग्रासन खबर डटकम ‘लौव अग्रासन’ साप्ताहिक पत्रिकाको डिजिटल संस्करण हो। वि.सं. २०६५ मंसिर २४ गतेदेखि दाङको घोराहीबाट हरेक मंगलबार साप्ताहिक रूपमा प्रकाशित हुँदै आएको अग्रासन थारू भाषा, कला र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा केन्द्रित पत्रिका हो।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्

भर्खरै प्रकासित