तिम्रो हातमा बन्दुक थिएन,
थियो हलो, थियो फालो, थियो हँसिया…
घोराही स्थत गुम्रा चोक बुधबार बिहान केहीबेर मौनजस्तै भयो । साहित्यकार भुवन चौधरीले किसान सहिद गुम्रा थारूलाई समर्पित कविता वाचन गरिरहँदा उपस्थित किसान, राजनीतिकर्मी र स्थानीयले ६६ वर्षअघिको त्यो रक्तरञ्जित इतिहास सम्झिए । हलो समातेर खेत जोतिरहेका किसानमाथि चलेको गोलीले जन्माएको इतिहास आज पनि दाङको किसान आन्दोलनको स्मृतिसँग जोडिएको छ ।
दाङका प्रथम तथा किसान आन्दोलनका सहिद गुम्रा थारूको ६६औँ स्मृति दिवसका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा उहाँको सालिकमा माल्यार्पण गर्दै श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिएको थियो । कार्यक्रममा सहभागी वक्ताले गुम्रा थारूको बलिदानलाई किसान अधिकारको संघर्षको आधारशिला भएको बताएका छन् ।
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) दाङको आयोजनामा भएको कार्यक्रममा घोराही उपमहानगरपालिकाका नगरप्रमुख तथा एमाले दाङका इन्चार्ज नरुलाल चौधरीले सहिद गुम्राले देखाएको संघर्षको बाटो अझै सान्दर्भिक रहेको बताउनुभयो । उहाँले भूमि समस्या, किसान, सुकुम्बासी तथा गुठीपीडितका समस्या समाधान नभएसम्म आन्दोलनको औचित्य समाप्त नहुने उल्लेख गर्दै किसानका हकअधिकारको संरक्षणका लागि सबै एकजुट हुनुपर्ने धारणा राख्नुभयो । उहाँले किसान आन्दोलनमा गुम्रा थारूले निर्वाह गर्नुभएको भूमिका ऐतिहासिक रहेको उल्लेख गर्दै उहाँको योगदान दङ्गाली र समाजका लागि सधैँ प्रेरणाको स्रोत रहने बताउनुभयो ।
हलो जोतिरहेकै बेला चल्यो गोली
दाङको किसान आन्दोलनको इतिहासमा २०१७ साउन ६ गते विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ । तत्कालीन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी दाङका संस्थापक सचिव एवं वरिष्ठ पत्रकार नारायणप्रसाद शर्माका अनुसार जमिन्दारविरुद्ध करिब एक दशकदेखि चलिरहेको किसान आन्दोलन त्यसबेला उत्कर्षमा पुगेको थियो । वर्षायाममा जमिन्दारहरूले किसानलाई खेत जोत्न नदिएपछि आन्दोलनरत किसानहरूले जबर्जस्ती खेत जोत्न थाले । प्रशासनले रोक्न खोजे पनि किसान पछि हटेनन् । त्यसपछि प्रहरी प्रशासनले गोली चलायो । गोली चलेपछि गुम्रा थारूले कम्मरमा झुन्ड्याएको हँसियाले प्रतिकार गर्ने प्रयास गर्नुभयो । तर बन्दुकअगाडि उहाँको प्रतिरोध टिक्न सकेन । खेत जोतिरहेकै अवस्थामा प्रहरीको गोली लागेर उहाँ ढल्नुभयो । किसान अधिकारको संघर्ष गर्दैगर्दा उहाँले त्यही खेतमा जीवन गुमाउनुभयो ।
किसान आन्दोलनका योद्धा
घोराही उपमहानगरपालिका–३ बेलुवाका कालुराम थारुका माइला छोरा गुम्रा थारूको जन्म वि.सं. १९८२ मा भएको थियो । किसान संघका सदस्य रहनुभएका उहाँ सामान्य लेखपढ गर्न सक्ने भए पनि निडर, इमान्दार र संघर्षशील किसान नेताका रूपमा परिचित हुनुहुन्थ्यो । ढाँटु चौधरी, मोतीलाल चौधरी, नारायणप्रसाद शर्मा, माणिकलाल गौतमलगायत किसान नेतासँग मिलेर उहाँ गाउँ–गाउँमा किसानलाई संगठित गर्दै किसान अधिकारको आन्दोलनमा सहभागी हुने गर्नुहुन्थ्यो । महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस दाङका उपप्राध्यापक सुदीप गौतमका अनुसार ३५ वर्षको उमेरमा किसान आन्दोलनकै क्रममा सहिद हुनुभएका गुम्रा थारू किसान सहिद मात्र नभई दाङका प्रथम सहिद पनि हुनुहुन्छ । २०१७ साल साउन ६ गतेको त्यो घटनापछि प्रत्येक वर्ष उहाँको सम्झनामा स्मृति दिवस मनाउने परम्परा कायम छ ।
