बरघरम जन्नी–ठर्‍यनके सहभागिता बह्राई 

थारुन्ह्क लौव वर्ष एवं बर्का टिउह्वार माघ अइना एक महिना बा । यी टिउह्वारम थारुन्ह्क परम्परागतसे मन्टि अइलक संस्था (मटावाँ/बरघर/भलमन्सा प्रथा) जोर्गिल बा । माघम माघी डेवानी कर्ना, बर्षदिनके लेखाजोखा कर्ना, बिटलबर्षके समिक्षा कर्ना व अइना बर्षके कार्ययोजना बनैना व गाउँ गाँउक मटावाँ चयन कर्ना कैजिठा । यी काम कर्ना हुइलक ओर्से थारुन्हक् लाग माघ महत्वपूर्ण टिउह्वार मान्जिठा ।

मटावाँ गाउँक प्रमुख व्यक्ति हुइना हुइलक् ओर्से हरेक वर्ष मटावाँ चयन करबेर सक्कुज चासो लेना कर्ठ । पाछक समयम मटावाँ चयनम राजनीतिफे घुसल डेख पर्ठा । राजनीति दलके मनैसकेसम आपन दलके मनैया अर्थात आपन  फे भरके मनैह मटावाँ बनाइ पैलसे चुनाउवके ब्याला कुछ चलखेल करसेक्जैठा कि कैख आपन मनैन आघ सर्ठ । ज्या होस्, मटावाँ प्रथा थारुन्हकलाग महत्वपूर्ण सस्था हो ।

थारु गाउँके पूजापाठठेसे मर्नीकर्नीसम मटावाँके अगुवाइम हुइना कर्ठा । तर, मटावाँके अगुवाइ कर्नाम आम्हिन फे ठर्‍यनके सहभागिता एकदम न्यून बा । मटावाँ/बरघर/भलमन्सा प्रथाके क्षेत्रम काम कर्टि अइलक थारु साहित्य  संस्कृति प्रतिष्ठान लमहीके तथ्यांक अनुसार एकप्रतिशतसे कम ठ¥यनके सहभागिता हुइलक डेख परल बा ।

प्रतिष्ठानके निर्देशक डा. कृष्णराज सर्वहारीके अनुसार तीन पालिका (लमही नगरपालिका, बारबर्दिया नगरपालिका व राप्ती सोनारी गाउँपालिका) म मटावाँनके डाटा संकलन करबेर २७८ ज मटावाँ बाट । यी मध्य १० ज जन्नि मनै मटावाँ चलैटी आइल बाट कलसे ठठर्‍यन समुह ३ ज केल डेख परल बाट ।

उहमार अइना यी माघम मटावाँके अगुवाइ कर्नाम ठर्‍यनके सहभागिता बह्राइकलाग आबहसे जुरमुराई पना बा । थारुन्हक पहिचान व अस्तित्वसे जोर्गिलक यी सस्थाम जन्नी–ठर्‍यनके सहभागि कराइपर्ना आवश्यक बा । मटावाके नेतृत्व कर्ना मनै निहोख कौनो कौनो गाउँम यी प्रथा हेरैटी गैइलक ओर्से यिहिन बचाइलाग जन्नी–ठर्‍यन नेतृत्व हस्तान्तरण करर्ठा ।

पाछक समयम स्थानीय तहम मटावाँ/बरघर/भलमन्सा प्रथाह कानुनी मान्यता डेना काम हुइटी बा । स्थानीय तहम ऐन, कानुन बनाख मटावाँ/बरघर/भलमन्सा हुकन गाउँके सामाजिक कामठेसे विकासके कामम स्थानीय सरकारसे फे जोर्टि गैइलकओर्से याकर नेतृत्व कर्नाम जन्नी–ठर्‍यनके सहभागिता बह्राइ पर्ना डेख पर्ठा । गाउँक अग्रज, बुह्राइल मनैन के नेतृत्वम मटावाँ/बरघर/भलमन्सा  निमन्ना कलक् निहो कि याकर आकर्षण, महत्व बहाईलाग व परम्परागत ज्ञान, सीपके पुस्तान्तरणके लाग  मटावाँम जन्नी–ठ¥यन  ज्वर्ख याकर नेतृत्वम जन्नी–ठर्‍यन आनसेक्लसे यी सस्थाके दिगोपना हुइना डेख पर्ठा ।

                          जय गुर्वावा !
(२०८१ पुस २ गतेक लौव अग्रासन साप्ताहिकम प्रकाशित सम्पादकीय)

अग्रासन खबर

अग्रासन खबर डटकम ‘लौव अग्रासन’ साप्ताहिक पत्रिकाको डिजिटल संस्करण हो। वि.सं. २०६५ मंसिर २४ गतेदेखि दाङको घोराहीबाट हरेक मंगलबार साप्ताहिक रूपमा प्रकाशित हुँदै आएको अग्रासन थारू भाषा, कला र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा केन्द्रित पत्रिका हो।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्

संबन्धित समाचार

भर्खरै प्रकासित